Schema: de 5 veranderkleuren
Vijf veranderkleuren als kapstok voor communicatie
Bij welke verandering past welke vorm van communicatie? In Leren veranderen (De Caluwé & Vermaak) onderscheiden zij vijf veranderkleuren – geel, blauw, rood, groen en wit – die elk staan voor een ander type veranderproces.
In onderstaand schema heb ik deze veranderkleuren uitgewerkt langs herkenbare rubrieken zoals: wat er verandert, het type proces, de interventies, wie de verandering leidt, waar de aandacht ligt, het beoogde resultaat, valkuilen en – expliciet – de rol van communicatie.
Juist die ordening maakt zichtbaar dat communicatie geen los instrument is, maar onderdeel van een samenhangend pakket aan interventies. Ik ga daar uitgebreid op in in mijn boek Verandercommunicatie.
Communicatie is geen kleur op zich
Per veranderkleur verschilt niet alleen de aanpak, maar ook de communicatieve insteek. In het schema zie je bijvoorbeeld terug of communicatie vooral draait om overtuigen, motiveren, faciliteren of het creëren van dialoog. Ook de gekozen werkvormen – van top-down uitleg tot open space-bijeenkomsten – sluiten aan bij het type veranderproces dat centraal staat.
Door deze rubrieken consequent te gebruiken, voorkom je dat communicatie ‘erbij wordt gedaan’ of intuïtief wordt ingevuld. Het schema fungeert als een praktisch naslagwerk: je kunt snel terugvinden welke keuzes logisch zijn bij welke verandering, en waar spanning of mismatch kan ontstaan.
Een gemeenschappelijke taal
Misschien wel de belangrijkste opbrengst van het werken met veranderkleuren is dat het een gemeenschappelijke taal oplevert. Door samen te benoemen in welke kleur een verandering vooral zit – en dat te spiegelen aan de rubrieken in het schema – wordt het gesprek concreter en scherper. Teams kunnen beter reflecteren op hun aannames, interventies en communicatiekeuzes.
Het schema is daarmee niet alleen een analysetool, maar ook een gespreksinstrument. Makkelijk vindbaar, overzichtelijk en bedoeld om steeds opnieuw bij terug te pakken wanneer het gesprek over verandering dreigt te verzanden in abstracties.
